„Zabić drozda” – Harper Lee

11 grudnia 2015

zabicdrozdaAkcja nadrabiania klasyki oraz książek polecanych przez Żonę przybrała nieco na sile z powodu mającego miejsce na początku grudnia BookAThonu. To właśnie wtedy, w końcu, po długim czasie, udało mi się usiąść do lektury „Zabić drozda”. I tak, jak usiadłem, tak można by rzec, że mnie dosłownie wbiło w fotel.

Skupmy się jednak najpierw – tradycyjnie już – nieco na fabule. Trafiamy do Maycomb, małego miasteczka na południu Stanów Zjednoczonych. Są lata trzydzieste XX wieku, dyskryminacjom czarnoskórych nie ma końca. Poznajemy dwójkę dzieci: Jema i jego młodszą siostrę, zwaną Smykiem. Oboje wiodą niemal beztroski żywot, bawiąc się wspólnie, wędrując razem do szkoły i podczas rozmów z tatą odkrywając świat, także ten otaczający ich dom. Ich ojciec, Atticus Finch, to szanowany adwokat, wychowujący dzieci samotnie po stracie swojej żony, mając do pomocy jedynie czarnoskórą nianię, Calpurnię.

Jak dotąd spokojnym, by nie powiedzieć śpiącym miasteczkiem, wstrząsa jednak straszliwe wydarzenie: młoda dziewczyna, Mayella Ewell, zostaje pobita i zgwałcona. Ona i jej rodzina są przekonani, że sprawcą jest czarnoskóry młodzieniec – Tom Robinson. Atticus zostaje wyznaczony z urzędu jako obrońca oskarżonego. Zbliżający się proces zaczyna wywoływać w ludziach emocje i demony, o które wcześniej nikt by ich nie posądzał. Prosta sprawa sądowa zaczyna natomiast urastać do roli symbolu walki z czarnoskórymi lub rasizmem – zależnie, po której stronie barykady się stoi.

Cały opisany na łamach książki świat obserwujemy z perspektywy dziewięcioletniej Smyk, będącej naszą główną bohaterką i narratorką zarazem. Ten ciekawy zabieg pozwala nam nie tylko poznać rzeczywistość z zupełnie innej strony, ale też ponownie wrócić myślami do lat swojego dzieciństwa. Wbrew pozorom, dość łatwo nam zaakceptować sposób myślenia dziewięciolatki i poczuć się „w jej skórze”, kiedy dookoła szaleją takie choroby, jak rasizm, nienawiść czy egoizm. Choroby, których sens nam, dorosłym, trudno nieraz pojąć, a co dopiero dziecku.

Dużą rolę – czemu nie powinniśmy się dziwić – odgrywa tutaj postać Atticusa Fincha. Mężczyzna nie dość, że pracuje (a tym samym broni czarnoskórego, co w tamtych czasach i realiach było raczej nie do pomyślenia), to szuka jeszcze czasu, by spędzić go z dziećmi. Z jego ust często słyszymy nie tylko dobre rady i ostrzeżenia, kierowane do Jema, Smyka i ich przyjaciela, Dilla, ale też wyjaśnienia zjawisk, które mają miejsce, a których dzieci nie są w stanie do końca zrozumieć. Nie będę być może jedyny z takim osądem, ale… uważam, że Atticus pełni w pewnym sensie rolę sumienia całego ówczesnego społeczeństwa. Swoim zachowaniem próbuje ukazać mieszkańcom Maycomb, czym jest sprawiedliwość, i jak niewiele ma ona wspólnego z rasizmem.

„Zabić drozda” to powieść, która mimo swojej prostoty językowej i bardzo młodej głównej bohaterki, należy raczej do tych dzieł, które zwykło się uznawać za „trudne”. Momentami zabawna, w dużej mierze jednak zmusza nas do myślenia, ukazuje niełatwe tematy, będące do dziś grząskim gruntem (a przecież wówczas, w latach trzydziestych XX wieku, było zupełnie inne nastawienie i inna społeczna świadomość problemu rasizmu). Zastanawia mnie jedna rzecz – dlaczego nikt do tej pory nie uczynił „Zabić drozda” obowiązkową lekturą szkolną? Nie mówię, że koniecznie wśród dziewięciolatków, ale… książka zdecydowanie należy do tych, które po prostu TRZEBA przeczytać. I chętnie oddałbym „Ferdydurke” (a moi dawni koledzy z liceum pewnie jeszcze z 3/4 listy lektur) w zamian za przeniesienie się wówczas do małego Maycomb…

Autor książki: Harper Lee
Tytuł książki: Zabić drozda
Tytuł oryginalny: To Kill a Mockingbird
Język oryginalny: angielski
Tłumacz: Maciej Szymański
Liczba stron: 424
Kategoria: Literatura piękna
Gatunek: Społeczna, obyczajowa
Forma: Powieść
Rok pierwszego wydania: 1960
Rok pierwszego polskiego wydania: 1965

Related posts:

"Wszechświaty" - Leonardo Patrignani
"Karlsson z Dachu lata znów" - Astrid Lindgren
"Teufel" - Izabela Żukowska

2 Comments

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>